دانشگاه ارومیه جغرافیا و آینده پژوهی منطقه‌ای 2981-118X 3 4 2026 02 20 Foresight analysis of rural-urban population mobility from Gorak Rural District, Sardasht, to the city of Rabat and the developmental consequences for the origin areas تحلیل آینده‌نگرانه از تحرک جمعیتی روستا-شهری دهستان گورک سردشت به شهر ربط و پیامدهای توسعه‌ای نواحی مبدأ 132 148 121823 10.30466/grfs.2023.54832.1008 FA ستاره ممندی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی آمایش سرزمین، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. ناصر سلطانی دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. 0009-0000-1064-1889 علیرضا موقری استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. 0000-0002-1701-5829 Journal Article 2023 07 27 Population movements within a geographical area have two directions—origin and destination—where the population of the origin community decreases while that of the destination community increases. The most significant example of population mobility is rural–urban migration, which appears in the form of leaving the village to live in the city. The present study aims to explain and evaluate rural–urban population mobility in the Gurek Rural District of Sardasht County and to examine the impact of economic, social, and environmental indicators on the migration flow from the villages of this district to the city of Rabat and surrounding cities. The research method is descriptive–analytical. Using Cochran’s formula, a sample size of 345 people was obtained, selected randomly. The research tool was a questionnaire, and SPSS software was used for data analysis. The reliability of the questionnaire was calculated using Cronbach’s alpha coefficient for economic (0.843), social (0.824), and environmental (0.745) indicators. To analyze the hypotheses, statistical tests such as mean, variance, and Pearson correlation were used. Charts and maps were also created using Excel and ArcGIS software. The findings indicate that in the first hypothesis, the Pearson correlation matrix between social and economic indicators showed a significance level of sig = 0.000 at the 99% confidence level, indicating a significant and relatively strong relationship between the variables. In the second hypothesis, T and F mean-difference tests for all social variables and demographic characteristics showed a significance level (P ≤ 0.05) at the 95% confidence level. In the third hypothesis, the significance level obtained between environmental variables and demographic structure was (P ≥ 0.05), indicating that there is no significant relationship between these variables. The final results of this study show that there is a significant relationship between social, economic, and environmental factors and population mobility and rural–urban migration in the Gurek Rural District. Therefore, examining and paying attention to the economic, social, and environmental issues of residents is essential in understanding the region’s population mobility dynamics. تحرک‌های جمعیتی در یک ناحیه جغرافیایی دارای دو جهت مبدأ و مقصد است که جامعه مبدأ در حال کاهش و جامعه مقصد در حال افزایش است. مهم‌ترین نمونه‌های تحرک جمعیتی، مهاجرت روستا- شهری است که به‌صورت ترک روستا برای زندگی در شهر بروز پیدا می‌کند. تحقیق حاضر باهدف تبیین و ارزیابی تحرک جمعیتی روستا- شهری در دهستان گورک شهرستان سردشت و تأثیر شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی و محیطی بر روند بار مهاجرتی از روستاهای این دهستان به شهر ربط و شهرهای اطراف صورت گرفته است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است. با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 345 نفر شده که به‌صورت تصادفی انتخاب‌شده‌اند. ابزار تحقیق پرسشنامه بوده و از نرم‌افزار spss استفاده‌شده است. پایایی پرسشنامه از طریق ضریب آلفای کرونباخ برای شاخص‌های اقتصادی (0.843)، اجتماعی (0.824) و محیطی (0.745) محاسبه گردید. جهت تجزیه‌وتحلیل فرضیات، از آزمون‌های آماری میانگین، واریانس و آزمون همبستگی پیرسون استفاده‌شده است. نمودار و نقشه‌ها نیز با استفاده از نرم‌افزار Excell و ArcGis ترسیم شدند. نتایج بررسی حاکی از آن است که در فرضیه اول، ماتریس همبستگی پیرسون بین شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی سطح معناداری 0.000= sig در سطح اطمینان 99% نشان داد که رابطه معنی‌دار و نسبتاً قوی بین متغیرها وجود دارد. در فرضیه دوم، آزمون‌های تفاوت میانگین T و F برای تمامی متغیرهای اجتماعی و ویژگی‌های جمعیتی، سطح معناداری (0.05≤ P) در سطح اطمینان 95% معنی‌دار به‌دست‌آمده است، در فرضیه سوم نیز، بین متغیرهای محیطی و ساختار جمعیتی، سطح معناداری (0.05≥ P) به‌دست‌آمده است که نشان می‌دهد بین این متغیرها رابطه معناداری وجود ندارد. نتایج نهایی این پژوهش نشان داد که بین عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی با تحرک جمعیتی و مهاجرت روستا- شهری در دهستان گورک رابطه‌ای معنادار برقرار است، لذا مطالعه و توجه به مسائل اقتصادی و اجتماعی و محیطی ساکنان درروند تحرک‌های جمعیتی منطقه کاملاً ضروری است. https://grfs.urmia.ac.ir/article_121823_e758ec3b55fdac7d7edf760a01aa1bd2.pdf