دانشگاه ارومیه جغرافیا و آینده پژوهی منطقه‌ای 2981-118X 3 4 2026 02 20 An analysis of the realizability of smart cities in Tabriz metropolis تحلیلی بر تحقق‌پذیری شهر هوشمند در کلان‌شهر تبریز 149 171 121824 10.30466/grfs.2025.56159.1114 FA علی زارعی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 0009-0004-9171-6828 رضا ولی زاده استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 0009-0007-0700-9533 علی پناهی دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 0000-0002-0286-4326 Journal Article 2025 05 03 The rapid and often uncontrolled urban growth in recent decades has confronted the metropolis of Tabriz with multiple challenges, such as the scattered expansion of urban spaces, increasing socio-spatial inequalities, high traffic density, environmental pollution, and a decline in citizens’ quality of life. The aim of this study is to analyze the feasibility of the ten districts of Tabriz metropolis in achieving a smart city, using indicators of smart urban growth. Accordingly, the indicators and criteria of a smart city and the factors influencing it were first collected. Then, to analyze the collected data and rank the districts of Tabriz in terms of smart urban growth indicators, a combined method of CVR and ANP was employed. Afterwards, by assessing and evaluating the technological potentials and infrastructures of the ten districts of Tabriz metropolis, the impact of each indicator on the districts was determined, and through analyzing their intrinsic capabilities, the significance coefficients of these indicators in each district were identified. The results indicate that Districts 2 and 9, with scores of 6.17 and 5.94, respectively, possess the highest level of smartness among the districts of Tabriz, followed by Districts 8 and 5. District 7, with a score of 4.61, has the lowest level of smartness. رشد سریع و اغلب کنترل‌ نشده شهری در دهه‌های اخیر، کلان‌شهر تبریز را با چالش‌های متعددی همچون گسترش پراکنده فضاهای شهری، افزایش نابرابری‌های اجتماعی- فضایی، تراکم بالای ترافیک، آلودگی‌های زیست‌محیطی و کاهش کیفیت زندگی شهروندان مواجه ساخته است. هدف از این پژوهش، تحلیلی بر تحقق‌پذیری مناطق ده گانه کلان‌شهر تبریز با استفاده شاخص‌های رشد هوشمند شهری جهت تحقق شهر هوشمند می‌باشد، در همین راستا ابتدا شاخص‌ها و معیارهای شهر هوشمند و عوامل تأثیرگذار بر آن گردآوری و سپس برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های گردآوری‌شده و رتبه‌بندی مناطق تبریز از لحاظ شاخص‌های رشد هوشمند شهری از دو روشCVR ، ANP به‌صورت ترکیبی استفاده‌شده است و پس از آن با سنجش و ارزیابی پتانسیل‌ها و زیرساخت‌های تکنولوژی مناطق ده‌گانه کلان‌شهر تبریز، اثر هر یک از این شاخص‌ها بر مناطق مشخص‌شده و با تحلیل میزان قابلیت ذاتی آن‌ها روشن گردیده است که ضرایب اهمیت این شاخص‌ها در هر منطقه به چه میزان می‌باشد. نتایج تحقیق نشان داد که مناطق 2 و 9 به ترتیب با مقدار 6.17 و 5.94 بیشترین میزان هوشمندی را در بین مناطق تبریز داشته و پس از آن مناطق 8 و 5 قرار گرفته‌اند، منطقه 7 نیز با مقدار 4.61 کمترین میزان هوشمندی را دارا می‌باشد. https://grfs.urmia.ac.ir/article_121824_a794a828a10e38135c17de1afff7cec2.pdf