دانشگاه ارومیه جغرافیا و آینده پژوهی منطقه‌ای 2981-118X 4 1 2026 05 22 A futures studies analysis of key sustainable development components in Kirkuk City تحلیل آینده‌پژوهی مؤلفه‌های کلیدی توسعه پایدار شهر کرکوک 61 79 121874 10.30466/grfs.2025.56188.1121 FA وائل طه غائب دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران امید مبارکی دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران علی ولیقلی زاده دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. 0000-0002-7475-4214 Journal Article 2025 05 11 At the end of the 20th century, urban planning faced significant challenges due to the dominance of approaches such as modernism, which mainly emphasized technological growth. These approaches failed to meet the growing needs of cities due to their disregard for social and environmental dimensions. Rather, they caused instability in the biological, economic, and physical structures of cities. In such circumstances, sustainable urban development has been considered as one of the strategic approaches in the field of urban policymaking and planning. Accordingly, the present study was conducted with the aim of identifying and analyzing the key drivers affecting sustainable development in the city of Kirkuk. The type of research is descriptive-analytical, and its purpose is applied. The data collection method was a survey, and the statistical sample was 20 people from the urban elite. The components studied in this study were examined in 4 dimensions (economic, socio-cultural, environmental, and institutional-physical) in the form of 28 criteria. For analyzing the information, the future research software MICMAC and Scenario Wizard were used. Based on the analyses conducted, among the 28 criteria, 9 key drivers: efficient local management, income and employment, sustainable urban development laws and regulations, urban competitiveness, citizen awareness and trust, effectiveness of government development plans, regeneration of dilapidated urban textures, tourism development, investment (both government, foreign and private sector) had the most direct impact and the least dependence. Scenario writing was carried out for these 9 drivers, and 27 scenarios were written for the drivers and analyzed in the Scenario Wizard software, and 2 strong scenarios and 7 plausible scenarios were extracted. در پایان قرن بیستم، برنامه‌ریزی شهری به دلیل غلبه رویکردهایی مانند مدرنیسم که عمدتاً بر رشد فناورانه تأکید داشتند، با چالش‌های مهمی مواجه شد. این رویکردها به دلیل بی‌توجهی به ابعاد اجتماعی و زیست‌محیطی، نتوانستند پاسخگوی نیازهای روزافزون شهرها باشند. بلکه باعث بروز ناپایداری‌هایی در ساختارهای زیستی، اقتصادی و کالبدی شهرها شدند. در چنین شرایطی، توسعه پایدار شهری به‌عنوان یکی از رویکردهای راهبردی در حوزه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی شهری موردتوجه قرارگرفته است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی مؤثر بر توسعه پایدار در شهر کرکوک انجام‌شده است. نوع تحقیق توصیفی-تحلیلی و هدف آن کاربردی است. روش گردآوری داده­ها پیمایشی و نمونه آماری به تعداد 20 نفر از نخبگان شهری بوده است. مؤلفه‌­های موردبررسی در این تحقیق 4 مؤلفه (اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، زیست‌محیطی، نهادی­-کالبدی) در قالب 28 معیار موردبررسی قرار گرفتند به‌منظور سنجش و تحلیل اطلاعات از نرم‌افزارهای آینده‌پژوهی میک‌­مک و سناریو ویزارد استفاده‌شده است. بر اساس تحلیل­‌های انجام‌گرفته از میان 28 معیار 9 پیشران کلیدی: مدیریت کارآمد محلی، درآمد و اشتغال، قوانین و مقررات توسعه پایدار شهری، رقابت‌پذیری شهری، آگاهی و اعتماد شهروندان، اثربخشی طرح‌­های توسعه دولت، بازآفرینی بافت­‌های فرسوده شهری، توسعه گردشگری، سرمایه‌گذاری (اعم از دولتی، خارجی و بخش خصوصی) بیشترین تأثیرگذاری مستقیم و کمترین وابستگی را داشته­‌اند. برای این 9 پیشران اقدام به سناریو نگاری شد و تعداد 27 سناریو برای پیشران‌ها نوشته و در نرم‌افزار سناریو ویزارد مورد تحلیل قرار گرفت و تعداد 2 سناریوی قوی، 7 سناریوی باورکردنی استخراج گردید. https://grfs.urmia.ac.ir/article_121874_627c9f7150bac7b6d2963abb262e2954.pdf