دانشگاه ارومیه جغرافیا و آینده پژوهی منطقه‌ای 2981-118X مقالات آماده انتشار 2026 07 18 Identifying and Scenario Planning of Key Drivers of Urban Diplomacy in the Metropolis of Tabriz with a Futures Studies Approach شناسایی و سناریونگاری پیشران‌های کلیدی دیپلماسی شهری در کلانشهر تبریز با رویکرد آینده‌پژوهی 121994 10.30466/grfs.2026.57282.1252 FA علی اسکوئی ارس گروه برنامه ‏ریزی شهری و منطقه ‏ای، دانشکده برنامه ‏ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، ایران 0000-0002-8897-5237 فریدون بابائی اقدم گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0008-7841-1535 ایرج تیموری گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-3167-5583 علی حسینی گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-3942-2222 Journal Article 2026 06 19 Background: City diplomacy, as a novel instrument in international interactions, plays a decisive role in enhancing the status of metropolises. Tabriz metropolis, despite its rich historical background and distinguished geopolitical position, faces numerous structural challenges in cross-border interactions.<br /> Objective: This study, adopting a futures studies approach, aims to identify the key drivers influencing the future of city diplomacy and to formulate plausible scenarios for Tabriz metropolis.<br /> <br /> Method: The research is developmental-applied in purpose and descriptive-analytical in method. Data were collected through library and field methods (semi-structured questionnaires). The statistical population included 15 university experts and urban managers selected purposively. Reliability was confirmed by Cronbach&#039;s alpha (0.84). Data were analyzed using MICMAC and Scenario Wizard software.<br /> <br /> Results: Out of 25 components, seven key drivers were identified: Consulates, Resident Foreign Language Speakers, International Conferences and Exhibitions, Foreign Investment, International Flights, Multinational Corporations, and Joint Ventures. Among 21 possible situations, only the &quot;Coordinated Comprehensive Increase&quot; scenario demonstrated full internal coherence across all seven dimensions (impact scores +7 to +12) and is introduced as the optimal &quot;golden scenario.&quot; The &quot;Continuation of the Current Trend&quot; and &quot;Coordinated Decrease&quot; scenarios yielded zero and negative impact scores, respectively.<br /> <br /> Conclusion: The city diplomacy system in Tabriz is unstable, and realizing the desired future depends on an integrated and coordinated approach to simultaneously enhance the seven key drivers within a self-reinforcing cycle. زمینه: دیپلماسی شهری به‌عنوان ابزاری نوین در تعاملات بین‌المللی، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای جایگاه کلانشهرها ایفا می‌کند. کلانشهر تبریز باوجود پیشینه تاریخی غنی و موقعیت ژئوپلیتیک ممتاز، با چالش‌های ساختاری متعددی در عرصه تعاملات فرامرزی مواجه است.<br /> <br /> هدف: این پژوهش با رویکرد آینده‌پژوهی، با هدف شناسایی پیشران‌های کلیدی مؤثر بر آینده دیپلماسی شهری و ترسیم سناریوهای محتمل در کلانشهر تبریز انجام شده است.<br /> <br /> روش پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف توسعه‌ای-کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است. داده‌ها با روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی (پرسشنامه نیمه‌ساختاریافته) جمع‌آوری شد. جامعه آماری شامل ۱۵ خبره دانشگاهی و مدیر شهری بود که به روش هدفمند انتخاب شدند. پایایی پرسشنامه با آلفای کرونباخ (0/84) تأیید گردید. تحلیل داده‌ها در محیط نرم‌افزارهای میک‌مک و سناریو ویزارد انجام شد.<br /> <br /> یافته‌ها: از میان ۲۵ مؤلفه، ۷ پیشران کلیدی شامل کنسولگری‌ها، زبان خارجی مقیم، کنفرانس‌ها و نمایشگاه‌های بین‌المللی، سرمایه‌گذاری خارجی، پروازهای بین‌المللی، شرکت‌های چندملیتی و سرمایه‌گذاری مشترک شناسایی شدند. از میان ۲۱ وضعیت احتمالی، تنها سناریوی «افزایش هماهنگ همه‌جانبه» در هفت بعد از انسجام درونی کامل برخوردار است (نمرات تأثیر ۷+ تا ۱۲+) و به‌عنوان سناریوی طلایی معرفی می‌گردد. سناریوهای «ادامه روند موجود» و «کاهش هماهنگ» به‌ترتیب نمرات تأثیر صفر و منفی داشتند.<br /> <br /> نتیجه‌گیری: سیستم دیپلماسی شهری تبریز در وضعیتی ناپایدار است و تحقق آینده مطلوب منوط به رویکردی یکپارچه و هماهنگ در جهت افزایش همزمان هفت پیشران کلیدی در چرخه‌ای خودتقویت‌شونده است.