دانشگاه ارومیه جغرافیا و آینده پژوهی منطقه‌ای 2981-118X 4 3 2026 11 22 Structural analysis of biophilic urban planning for enhancing urban livability in Shiraz metropolis: A meta-analytical approach تحلیل ساختاری برنامه‌ریزی شهر بیوفیلیک در راستای زیست‌پذیری کلان‌شهر شیراز با رویکرد فراتحلیل 144 165 122039 10.30466/grfs.2026.56997.1205 FA رستم قهرمانی دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران. 0009-0004-0116-6894 علی وخشوری گروه جغرافیا، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران 0000-0001-8491-996X عبدالرسول قنبری گروه جغرافیا، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران 0000-0003-2547-0300 Journal Article 2026 01 31 With the rapid growth of urbanization, biophilic urban planning has emerged as a strategic approach to strengthen the human–nature connection, potentially enhancing ecological diversity and urban livability. In this context, the present study aims to conduct a structural analysis of biophilic urban planning in relation to the livability of the Shiraz metropolis using a meta-analytical approach. The research is applied in purpose and descriptive–analytical in nature, integrating bibliometric and Delphi-based methods. In the first phase, a systematic analysis was performed on 175 articles retrieved from the Scopus database, which were analyzed using Bibliometrix and VOSviewer software. In the second phase, sixteen key indicators were assessed using the MICMAC technique, and future scenarios were developed with ScenarioWizard. The statistical population consisted of urban planning experts, from which a purposive sample of 70 individuals was selected. Results of the bibliometric analysis of articles published between 2015 and 2025 indicate a significant growth in research on biophilic urban planning and urban livability, with a primary focus on green infrastructure, sustainable development, climate resilience, urban governance, and nature-based solutions for improving urban quality of life. Structural analysis revealed that indicators related to sustainable infrastructure planning and nature-based urban governance had the highest influence, while the development of urban ecosystem management exhibited the highest dependency. Scenario development showed that the optimistic scenario, involving the full activation of driving factors, leads to high livability, whereas the moderate and pessimistic scenarios correspond to relative improvement and severe decline in livability, respectively. Therefore, by strengthening biophilic urban planning and emphasizing infrastructure, nature-based governance, and ecosystem management indicators, the livability of Shiraz metropolis can be effectively enhanced in the future. با رشد سریع شهرنشینی، برنامه‌ریزی شهر بیوفیلیک به عنوان چشم‌اندازی برای تقویت ارتباط انسان و طبیعت مطرح شده که می‌تواند نقش مهمی در ارتقای تنوع اکولوژیکی و زیست‌پذیری شهری ارائه دهد. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری برنامه‌ریزی شهر بیوفیلیک در راستای زیست‌پذیری کلان­­شهر شیراز با رویکرد فراتحلیل تدوین‌شده است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع توصیفی‌- تحلیلی مبتنی بر کتاب‌سنجی و دلفی بوده است. در بخش اول به‌صورت تحلیل نظام‌مند، 175 مقاله از پایگاه Scopus شناسایی‌شده و با استفاده از نرم‌افزارهای bibliometrix و VOSviewer تحلیل شدند. در بخش دوم، 16 شاخص کلیدی با تکنیک MICMAC تحلیل شد و سناریوهای آینده با نرم‌افزار‌ScenarioWizard شناسایی گردید. جامعه آماری خبرگان حوزه برنامه­ریزی شهری می‌باشد که با روش نمونه‌گیری هدفمند 70 نفر به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. نتایج تحلیل مقاله­های منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ نشان داد که پژوهش‌های مرتبط با برنامه‌ریزی شهر بیوفیلیک و ارتقای زیست‌پذیری شهری رشد قابل‌توجهی داشته‌اند و تمرکز اصلی آن‌ها بر زیرساخت‌های سبز، توسعه پایدار، تاب‌آوری اقلیمی، حکمرانی شهری و راهکارهای مبتنی بر طبیعت برای بهبود کیفیت زندگی شهری بوده است. نتایج تحلیل ساختاری نشان داد که شاخص‌های پایداری برنامه‌ریزی زیرساخت شهری و حکمرانی شهری مبتنی بر طبیعت بیشترین تأثیرگذاری و شاخص توسعه مدیریت اکوسیستم شهری بیشترین تأثیرپذیری را دارند. در تدوین سناریوها، سناریوی خوش‌بینانه شامل فعال‌سازی کامل پیشران‌ها و منجر به زیست‌پذیری بالا می‌شود، درحالی‌که سناریوهای میانه و بدبینانه به‌ترتیب بهبود نسبی و کاهش شدید زیست‌پذیری را نشان می‌دهند؛ بنابراین، با تقویت برنامه‌ریزی شهر بیوفیلیک و تمرکز بر شاخص‌های زیرساختی، حکمرانی طبیعت‌محور و مدیریت اکوسیستم، می‌توان زیست‌پذیری کلان‌شهر شیراز را در آینده ارتقا و بهبود بخشید. https://grfs.urmia.ac.ir/article_122039_15581ef9aefa1775f4ebbe68dfa3c6ba.pdf