دانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4120260522Evaluating the perceptual-social effects of parks on urban quality of life: A case study of Chamran marginal park in Shirazسنجش و ارزیابی اثرات ادراکی- اجتماعی پارک و فضای سبز بر کیفیت زندگی شهری (نمونه موردی: پارک حاشیهای چمران در شهر شیراز)11812187310.30466/grfs.2025.55346.1060FAمحمد ماه سالاریدانشکده هنر و معماری اسلامی، دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع)، مشهد، ایرانمحمد علی خانی زادهدانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، ایران0009-0004-5128-5373مهدی منتظرالحجهدانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، ایرانJournal Article20240511Parks and green spaces are encouraged to be built in cities to address the current need to natural environment in cities. Deficiencies in basic design or sudden shifts in these parks result in their inability to function as expected. Thus, removing obstacles could improve the ecological and social functions of these parks. For this reason, we have endeavoured to obtain a greater understanding of effective factors which lead to a greener environment in Chamran park with respect to individuals’ views to develop the quality of these parks. It is necessary to know how this park could increase and attract more people, how it could affect the quality of people's lives with regard to their well-being, mentally and physically and how it could help people to have a more enjoyable and peaceful life. The primary objective of this research is to evaluate the socio-psychological impacts of these parks on urban quality of life. This study adopts a qualitative approach within an interpretive paradigm. Data were collected via a survey, with the sample size determined using Cochran’s formula. Ultimately, with regard to the evaluation that has been done by the IT method, we have concluded that the most important factor which has influenced people's happiness largely is their accessibility to public services. Safety and security are, respectively, the second and third most significant factors that could impact people's views or satisfaction with regard to the quality of these parks.با روند رو به گسترش نیاز به فضاهای شبه طبیعی در محیطهای شهری، پارکهای شهری با استقبال بیشتری روبهرو شدهاند. این در حالی است که نقص در طرح اولیه و یا بروز تغییراتی در پارکها سبب میشود تا پارکها از ارائه صحیح کارکردهای خود ناتوان شده و یا قادر به ارائه بهینه این کارکردها نباشند. بنابراین رفع این نارساییها موجب افزایش کارکردهای اکولوژیک و اجتماعی پارکها میشود ازاینرو در این پژوهش تلاش شده است تا با شناسایی عوامل مؤثر در پویایی و سرزندگی پارک حاشیهای چمران ازنظر استفادهکنندگان زمینههای ارتقاء شرایط کیفی آن فراهم آید. ضرورت بررسی پارک حاشیهای چمران این بوده است که چگونه این پارک باعث جذب و افزایش کمی کاربران و افزایش کیفی زندگی شهروندان و همچنین سلامت روانی جسمانی و بازدهی بیشتر در جامعه شهری شده و در ایجاد محیطی آرامبخش و مفرح ویژه شهروندان کمک نموده است. هدف این پژوهش سنجش و ارزیابی اثرات ادراکی- اجتماعی پارک حاشیهای چمران بر کیفیت زندگی شهروندان شهر شیراز میباشد و روش مورداستفاده تحلیلی- توصیفی و همبستگی و ابزار جمعآوری اطلاعات اسنادی - کتابخانهای و میدانی میباشد. با استفاده از پرسشنامههایی که تعداد آنها از طریق روش کوکران مشخص گردیده اقدام به جمعآوری اطلاعات شده است و با استفاده از روش آماری تی تک نمونهای و توسط نرمافزار SPSS تجزیهوتحلیل این پرسشنامهها صورت گرفته است. از تحلیلهای صورت گرفته توسط نرمافزار در رابطه با رضایتمندی مردم از شاخصهای پژوهش مشخص میشود<strong> </strong>مهمترین عاملی که بهصورت مستقیم در میزان رضایتمندی مردم از کیفیت پارک، اثرگذار است دسترسی به خدمات شهری است، شاخصهای امنیت و ایمنی به ترتیب دومین و سومین متغیرهای مؤثر مستقیم بر رضایتمندی از کیفیت پارک میباشند.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121873_250dc11b3bb3bb7993d269d64ac5710b.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4120260522Social vitality and social security: An analytical study (Case study: Ahvaz city)تحلیل وضعیت نشاط اجتماعی در بین شهروندان و رابطه آن با میزان احساس امنیت اجتماعی (مطالعه موردی: شهر اهواز)193812187610.30466/grfs.2025.55929.1086FAسعید ملکیاستاد گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران0000-0001-6884-4259فائقه سرحانیدانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانJournal Article20250129One of the most important components of a sense of social security that enhances and promotes a healthy, calm and desirable society is social vitality. One of the key components in urban space design is vitality, as a lack of vitality in space contributes to anomalous behaviors. However, if urban environments provide a safe and desirable environment and healthy activities and recreation are organized in a manner consistent with the values of the community, the active presence of the people and consequently the vitality will increase. The purpose of this study was to investigate the status of social happiness among citizens and its relationship with the feeling of social security. The unit of observation is the individual (citizens). The research method in this study is descriptive and causal. The results of the correlation analysis show that there is a significant correlation between the variables of social security and social vitality. Factors explaining social security in the regression model and path analysis show that the satisfaction variable, with a beta coefficient β = 0.637, has the highest correlation with the social security variable. The second variable that is entered into the equation in terms of the beta coefficient is positive mood. The regression coefficient of this variable is 0.293. The third variable with respect to health outcomes is the beta coefficient of 0.265. The fourth variable entered into the model in terms of beta weight is the self-esteem variable with a coefficient of 0.195.یکی از اصلیترین مؤلفههایی که احساس امنیت اجتماعی باعث بهبود و ارتقای آن میشود و جامعه را سالم، آرام و مطلوب میکند، نشاط اجتماعی است. از مؤلفههای اصلی در طراحی فضاهای شهری، نشاط و سرزندگی است، چرا که نبود نشاط در فضا به افزایش رفتارهای ناهنجار کمک مینماید. دستیابی به چنین خصیصههایی مستلزم ارتقای کیفی و کمی فضاست. این در حالی است که اگر محیطهای شهری فضایی امن و مطلوب را فراهم سازد و فعالیتها و تفریحات سالم بهگونهای سازمانیافته و مطابق با ارزشهای جامعه میسر گردد، حضور فعال مردم و بهتبع آن سرزندگی افزایش مییابد. هدف پژوهش حاضر بررسی وضعیت نشاط اجتماعی در بین شهروندان و رابطه آن با احساس امنیت اجتماعی است. واحد مشاهده و تحلیل، فرد (شهروندان) است. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی از نوع علی و همبستگی میباشد. نتایج تحلیل همبستگی نشان میدهد که بین متغیر احساس امنیت اجتماعی و نشاط اجتماعی رابطه همبستگی معنیداری وجود دارد. عوامل تبیینکننده امنیت اجتماعی در مدل رگرسیونی و تحلیل مسیر نشان میدهد که متغیر رضایت با ضریب بتای 0.637= β بالاترین همبستگی را با متغیر احساس امنیت اجتماعی دارد. دومین متغیری که به لحاظ ضریب β وارد معادله شده است، خلق مثبت است. ضریب تأثیر رگرسیونی این متغیر برابر با 0.293 است. سومین متغیر با توجه به نتایج سلامتی با ضریب بتا 0.256 است. چهارمین متغیری که به لحاظ وزن بتا وارد مدل شده است، متغیر عزتنفس با ضریب 0.195 میباشد؛ و آخرین متغیری که وارد معادله شده است، متغیر کارآمدی با ضریب بتا 0.149 است.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121876_33c3050a5ce590d2149657b39c8410c0.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4120260522A critical reading of the epistemology of mainstream futures studiesخوانشی انتقادی بر معرفتشناسی آیندهپژوهی رایج396012187210.30466/grfs.2025.56184.1119FAعلی کرمیدانشجوی دکتری، گروه آیندهپژوهی، دانشکده و پژوهشکده حضرت ولیعصر (عج)، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران0009-0003-6138-2030امید وقوفیاستادیار، گروه آیندهپژوهی، دانشکده و پژوهشکده حضرت ولیعصر (عج)، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایرانابراهیم حاجیانیدانشیار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایرانJournal Article20250510In the field of modern futures studies, one of the most significant challenges is the absence of transparent, well‐justified frameworks for substantiating claims about the future. Many current approaches define their methodological assumptions and epistemic resources in ways that do not fully clarify the theoretical foundations or cognitive limits of scenario generation and analysis. Within these paradigms, it remains unclear which criteria should be used to validate future visions and how to assess the epistemic strength of competing claims. This study, therefore, employs a critical reading to identify the multiple dimensions of the “epistemic problem” in modern futures studies and, by examining the gaps and contradictions in existing paradigms, proposes a more precise framework for justifying epistemic claims in this domain. The present research is qualitative and adopts an interdisciplinary approach to examine and critique the epistemic foundations of futures studies. Data were collected through documentary and library research, and qualitative content analysis was used to identify key concepts, patterns, and relationships within the texts under review. After analyzing how the four main paradigms—positivism, interpretivism, critical theory, and mixed methods—address the seven core epistemological issues (definition of knowledge; possibility of knowledge; sources and means of knowledge; types and categories of knowledge; concepts and representations; cognitive certainties and their varieties; and truth and criteria of truth), detailed criticisms of each paradigm are presented. Finally, having synthesized these discussions, Islamic epistemology is proposed as the most suitable alternative framework.در حوزه آیندهپژوهی مدرن، یکی از مهمترین چالشها، فقدان چارچوبهای شفاف و موجه برای توجیه ادعاها درباره آینده است. بسیاری از رویکردهای کنونی، پیشفرضهای روششناختی و منابع معرفتی خود را بهگونهای تعیین میکنند که هنوز بهطور کامل مبانی نظری و حدود شناختی تولید و تحلیل سناریوها را توضیح ندادهاند. در این پارادایمها هنوز مشخص نیست که چه معیارهایی برای اعتبارسنجی چشماندازهای آینده وجود دارد و چگونه میتوان ادعاهای مختلف را از حیث قوت معرفتشناختی سنجید. این پژوهش در پی آن است تا از طریق خوانشی انتقادی، ابعاد مختلف «مسئله معرفتشناختی» در آیندهپژوهی مدرن را شناسایی کرده و با بررسی خلأها و تضادهای پارادایمهای موجود، چارچوبی دقیقتر برای توجیه ادعاهای معرفتی در این حوزه ارائه نماید. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با بهرهگیری از رویکرد میانرشتهای، به بررسی و نقد مبانی معرفتشناختی آیندهپژوهی میپردازد. برای گردآوری دادهها، از مطالعه اسنادی و کتابخانهای بهره گرفتهشده و در تحلیل دادهها، از تحلیل محتوای کیفی برای شناسایی مفاهیم کلیدی، الگوها و روابط میان آنها در متون موردبررسی استفادهشده است. در نهایت بعد از بررسی پاسخهای چهار پارادایم اصلی یعنی اثباتگرایی، تفسیرگرایی، انتقادی و تلفیقی به مسائل هفتگانه معرفتشناسی (تعریف معرفت، امکان معرفت، منابع و راههای معرفت، گونهها و اقسام معرفت، مفاهیم و تصورات، تصدیقات علم حصولی و انواع آن، صدق و معیار صدق)، انتقادات طرحشده به هرکدام از پارادایمها بهتفصیل بیان شد. در نهایت نیز بعد از جمعبندی مباحث، معرفتشناسی اسلامی بهعنوان بدیل مطلوب این مهم پیشنهاد میگردد.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121872_9e96f0d59a841f2af8d2fbd3610f570c.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4120260522A futures studies analysis of key sustainable development components in Kirkuk Cityتحلیل آیندهپژوهی مؤلفههای کلیدی توسعه پایدار شهر کرکوک617912187410.30466/grfs.2025.56188.1121FAوائل طه غائبدانشآموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایرانامید مبارکیدانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایرانعلی ولیقلی زادهدانشیار جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران.0000-0002-7475-4214Journal Article20250511At the end of the 20th century, urban planning faced significant challenges due to the dominance of approaches such as modernism, which mainly emphasized technological growth. These approaches failed to meet the growing needs of cities due to their disregard for social and environmental dimensions. Rather, they caused instability in the biological, economic, and physical structures of cities. In such circumstances, sustainable urban development has been considered as one of the strategic approaches in the field of urban policymaking and planning. Accordingly, the present study was conducted with the aim of identifying and analyzing the key drivers affecting sustainable development in the city of Kirkuk. The type of research is descriptive-analytical, and its purpose is applied. The data collection method was a survey, and the statistical sample was 20 people from the urban elite. The components studied in this study were examined in 4 dimensions (economic, socio-cultural, environmental, and institutional-physical) in the form of 28 criteria. For analyzing the information, the future research software MICMAC and Scenario Wizard were used. Based on the analyses conducted, among the 28 criteria, 9 key drivers: efficient local management, income and employment, sustainable urban development laws and regulations, urban competitiveness, citizen awareness and trust, effectiveness of government development plans, regeneration of dilapidated urban textures, tourism development, investment (both government, foreign and private sector) had the most direct impact and the least dependence. Scenario writing was carried out for these 9 drivers, and 27 scenarios were written for the drivers and analyzed in the Scenario Wizard software, and 2 strong scenarios and 7 plausible scenarios were extracted.در پایان قرن بیستم، برنامهریزی شهری به دلیل غلبه رویکردهایی مانند مدرنیسم که عمدتاً بر رشد فناورانه تأکید داشتند، با چالشهای مهمی مواجه شد. این رویکردها به دلیل بیتوجهی به ابعاد اجتماعی و زیستمحیطی، نتوانستند پاسخگوی نیازهای روزافزون شهرها باشند. بلکه باعث بروز ناپایداریهایی در ساختارهای زیستی، اقتصادی و کالبدی شهرها شدند. در چنین شرایطی، توسعه پایدار شهری بهعنوان یکی از رویکردهای راهبردی در حوزه سیاستگذاری و برنامهریزی شهری موردتوجه قرارگرفته است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل پیشرانهای کلیدی مؤثر بر توسعه پایدار در شهر کرکوک انجامشده است. نوع تحقیق توصیفی-تحلیلی و هدف آن کاربردی است. روش گردآوری دادهها پیمایشی و نمونه آماری به تعداد 20 نفر از نخبگان شهری بوده است. مؤلفههای موردبررسی در این تحقیق 4 مؤلفه (اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، زیستمحیطی، نهادی-کالبدی) در قالب 28 معیار موردبررسی قرار گرفتند بهمنظور سنجش و تحلیل اطلاعات از نرمافزارهای آیندهپژوهی میکمک و سناریو ویزارد استفادهشده است. بر اساس تحلیلهای انجامگرفته از میان 28 معیار 9 پیشران کلیدی: مدیریت کارآمد محلی، درآمد و اشتغال، قوانین و مقررات توسعه پایدار شهری، رقابتپذیری شهری، آگاهی و اعتماد شهروندان، اثربخشی طرحهای توسعه دولت، بازآفرینی بافتهای فرسوده شهری، توسعه گردشگری، سرمایهگذاری (اعم از دولتی، خارجی و بخش خصوصی) بیشترین تأثیرگذاری مستقیم و کمترین وابستگی را داشتهاند. برای این 9 پیشران اقدام به سناریو نگاری شد و تعداد 27 سناریو برای پیشرانها نوشته و در نرمافزار سناریو ویزارد مورد تحلیل قرار گرفت و تعداد 2 سناریوی قوی، 7 سناریوی باورکردنی استخراج گردید.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121874_627c9f7150bac7b6d2963abb262e2954.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4120260522Evaluation of health and treatment indicators using the EDAS multi-indicator decision-making model (Case study: Chaharmahal and Bakhtiari Province)ارزیابی شاخصهای بهداشت و درمان با استفاده از مدل تصمیمگیری چند شاخصه اِیداس (مطالعه موردی: شهرستانهای استان چهارمحال و بختیاری)8010312188110.30466/grfs.2025.56204.1123FAحمیدرضا رخشانی نسبگروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.0009-0003-1041-0281مجتبی سلیمانی دامنهدکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.0000-0002-1556-2992احمد براهوییکارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.Journal Article20250518One of the negative consequences of the lack of health services in a region is the reduction in the health level of individuals, which reduces work capacity and income, and ultimately, economic poverty. Therefore, to solve the problems in the field of access to health services, it is necessary to identify deprived areas in order to provide appropriate services. In this study, using 54 health and medical indicators, the cities of Chaharmahal and Bakhtiari province were ranked in terms of access to health and medical services. The present study is applied in terms of its purpose and is of the "descriptive-analytical" type in terms of its nature and method. Relevant statistics and information were extracted from the library and the statistical yearbook of the Statistical Center of Iran (2016). Data analysis was carried out using the Shannon entropy model (for weighting) and the EDAS technique (for ranking) in the form of Excel software, and the status of the cities of Chaharmahal and Bakhtiari province was displayed using a Kriging map in the form of Arc GIS software. The results of the study indicate that the rural health dimension has a better situation, and the institutional dimension has a worse situation in terms of spatial distribution. The results of the EDAS technique show that, in terms of health and medical indicators, Shahrekord county, with a weight of 0.923, is the most prosperous county, followed by Farsan county with a weight of 0.770, Lordegan with 0.697, Borujen with 0.694, Ardel with 0.573, Kohrang with 0.516, Kiar with 0.478, Saman with 0.363, Ben with a weight of 0.352, respectively, in the second to ninth ranks, and Khanmirza county with a weight of 0.163 is in the tenth (last) rank. In general, it can be concluded that there is a large difference between the counties of Chaharmahal and Bakhtiari province in terms of health and medical services, which has led to a decrease in the level of health in some counties. Therefore, a justice-oriented approach to the distribution of health and medical services is necessary to improve the quality of health of citizens.یکی از پیامدهای منفی کمبود خدمات بهداشتی و درمانی در یک منطقه، کاهش سطح سلامت افراد است که باعث کاهش توان کار و درآمد و نهایتاً فقر اقتصادی میشود؛ بنابراین برای رفع مشکلات در زمینه برخورداری از خدمات بهداشتی و درمانی باید به شناسایی نواحی محروم در جهت ارائه خدماتدهی مناسب پرداخت. در این تحقیق، با استفاده از 54 شاخص بهداشتی و درمانی، به رتبهبندی شهرستانهای استان چهارمحال و بختیاری از نظر برخورداری از خدمات بهداشتی و درمانی پرداخته شد. تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش از نوع «توصیفی – تحلیلی» میباشد. آمار و اطلاعات مربوطه از طریق کتابخانهای و سالنامه آماری مرکز آمار ایران (سال 1395) استخراج گردید. تحلیل دادهها با استفاده از مدل آنتروپی شانون (جهت وزندهی) و تکنیک ایداس (برای رتبهبندی) در قالب نرمافزار Excel و همچنین نمایش وضعیت شهرستانهای استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از نقشه کریجینگ در قالب نرمافزار Arc GIS صورت گرفتهاست. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بعد بهداشت روستایی دارای وضعیت بهتر و بعد نهادی دارای وضعیت بدتری به لحاظ توزیع فضایی دارند. نتایج تکنیک ایداس نشان میدهد که از نظر شاخصهای بهداشتی و درمانی، شهرستان شهرکرد با وزن 0.923 برخوردارترین شهرستان و بعد از آن شهرستانهای فارسان با وزن 0.770، لردگان با 0.697، بروجن با 0.694، اردل با 0.573، کوهرنگ با 0.516، کیار با 0.478، سامان با 0.363، بن با وزن 0.352 بهترتیب در رتبههای دوم تا نهم و شهرستان خانمیرزا با وزن 0.163 در رتبه دهم (آخر) قرار گرفتهاست. بهطور کلی، میتوان نتیجه گرفت که تفاوت زیادی بین شهرستانهای استان چهارمحال و بختیاری از نظر خدمات بهداشتی و درمانی وجود دارد که منجر به پایین آمدن سطح سلامت در برخی از شهرستانها شده است؛ بنابراین نگاه عدالتمحور در توزیع خدمات بهداشتی و درمانی برای بهبود کیفیت سلامت شهروندان لازم است.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121881_caf348b3468d37da3f985649d2156744.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4120260522Analyzing the consequences of the Afghan nationals' presence in border rural areas: A grounded theory study of Sib and Suran countyواکاوی پیامدهای حضور اتباع افغانستان در نواحی روستایی مرزی با رویکرد کیفی تئوری بنیانی (مطالعه موردی: شهرستان سیب و سوران)10411712187710.30466/grfs.2025.56205.1124FAسید هادی طیب نیادانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران0000-0002-4689-0550میثم دهانیدانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانJournal Article20250518The presence of Afghan nationals in Iran has a long history, particularly after the Islamic Revolution, when Iran hosted the largest population of Afghan refugees. One of the most significant challenges has been the illegal residence and presence of a large group of Afghans in rural settlements in recent years. The presence of Afghan nationals in rural communities of southeastern Iran, due to their proximity to eastern borders and cultural affinity, has had various geographical and social impacts. The objective of this qualitative study, conducted using grounded theory methodology, is to examine the effects and consequences of Afghan nationals' presence in the rural areas of Sib and Suran County. The sample population included 25 informed individuals, selected through snowball sampling. Data were collected through semi-structured and focused interviews and analyzed in three coding stages: open, axial, and selective. The findings were ultimately categorized into four main consequences. The results indicate that the presence of Afghan nationals in rural settlements has led to several socio-economic and structural impacts, ranked by importance, including: Increased vulnerability of the local community, Changes in the demographic structure of villages, Low adherence to legal regulations, Illegal employment, Emergence of competition over resource access, Insufficient infrastructure and services to meet the growing population, Increase in unauthorized movements, and other related challenges.حضور اتباع افغانی در ایران سابقهای دیرینه دارد، بهویژه طی سالهای پس از انقلاب اسلامی، ایران میزبان بزرگترین جمعیت پناهنده افغانستانی بوده است. آنچه بیشتر از همه مشکلساز بوده، اقامت و حضور غیرقانونی گروه وسیعی از افغانها در طی سالیان اخیر در سکونتگاههای روستایی است. حضور اتباع افغانی در جامعه روستایی جنوب شرق کشور به دلیل همجواری با مرزهای شرقی و قرابت فرهنگی از منظر جغرافیایی و اجتماعی دارای آثار و پیامدهایی در ابعاد مختلف میباشد. هدف از انجام پژوهش کیفی حاضر که با بهرهگیری از روش تئوری بنیانی صورت گرفته؛ بررسی آثار و پیامدهای ناشی از حضور اتباع افغانی در نواحی روستایی شهرستان سیب و سوران میباشد. جامعه آماری موردمطالعه 25 نفر از افراد مطلع و آگاه بودند که به روش نمونهگیری از نوع گلوله برفی موردمطالعه قرار گرفتند. دادههای حاصل از پژوهش با تکنیک مصاحبه نیمه ساختارمند و متمرکز جمعآوری و در قالب سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل و نهایتاً در قالب 4 پیامد اصلی طبقهبندی شدند. یافتههای پژوهش نشان داد حضور اتباع در سکونتگاههای روستایی به ترتیب اهمیت، پیامدهایی نظیر افزایش آسیبپذیری جامعه محلی، تغییر بافت جمعیتی روستاها، پایین بودن پایبندی به قوانین، اشتغال غیرقانونی، شکلگیری نوعی رقابت برای دسترسی به منابع، عدم تکاپوی امکانات و خدمات موجود در روستاها با افزایش حضور اتباع، افزایش ترددهای غیرمجاز، فشار بر زیرساختهای بهداشتی و آموزشی و... را در پی داشته است.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121877_60c947ba8a437ae86c56e43d22dde6dd.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4120260522An analysis of urban comfort and social interactions in public and open urban spaces: A case study of the central district of Urmiaبررسی شاخصهای راحتی و تعاملات اجتماعی در فضاهای عمومی و باز شهری (مطالعهی موردی بخش مرکزی ارومیه)11813312180510.30466/grfs.2025.56303.1135FAسیدعباس محمدی شیوهدانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانحسن احمدزادهدانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانJournal Article20250626Urban public spaces, as the most crucial component of cities, serve as an essential element for social life. They facilitate movement within urban environments, promote information exchange and awareness, foster social integration, and enhance the overall quality of urban atmospheres. The aim of this study is to examine and evaluate the indicators of citizens’ sense of comfort when present in public and open spaces within the central district of Urmia city. The research employs a descriptive-analytical approach with a futures studies perspective. Data collection was carried out through a researcher-designed questionnaire, with variables derived from theoretical foundations. In this study, 30 expert consultants specializing in public spaces and futures research were purposively selected as panel members through non-probabilistic sampling. To identify the key drivers influencing comfort and sociality in the open and public spaces of Urmia’s central district, 43 factors were initially considered as indicators for structural analysis using MICMAC software. Ultimately, 12 variables were identified as key drivers. The findings revealed that suitable urban furniture and its optimal distribution, adequate street lighting, visual comfort, and environmental quality had the most significant impact, playing a vital role at the core of the causal cycle of drivers. Additionally, the presence of retail outlets along pathways and the utilization of green spaces were among the most influential drivers, indicating a strong interdependence between these factors and others. In conclusion, based on these key drivers, improving their conditions can transform the open and public spaces of Urmia’s central region into vibrant and comfortable environments, thereby enhancing social interaction and revitalizing this area.فضاهای عمومی شهری بهعنوان مهمترین بخش شهرها، عنصر ضروری برای زندگی اجتماعی هستند که سبب حرکت در فضاهای شهری، تبادل اطلاعات و آگاهی، اجتماعپذیری و غنیسازی کیفیت محیطهای شهری میشوند. هدف از پژوهش حاضر بررسی و ارزیابی شاخصهای احساس راحتی شهروندان از حضور در فضاهای عمومی و باز بخش مرکزی شهر ارومیه میباشد. روش پژوهش مقاله حاضر، توصیفی- تحلیلی با رویکرد آیندهپژوهی است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته، و متغیرهای آن برگرفته از مبانی نظری میباشد. در این پژوهش 30 تن از کارشناسان خبره در زمینهی فضاهای عمومی و آیندهپژوهی بهعنوان اعضای پانل بهصورت نمونهگیری غیر احتمالی هدفمند تعیین شدند. بهمنظور استخراج پیشرانهای مؤثر بر راحتی و اجتماعپذیری در فضاهای باز و عمومی بخش مرکزی شهر ارومیه، 43 عامل بهعنوان شاخص نهایی، جهت تحلیل ساختاری به نرمافزار میکمک وارد شد. در نهایت تعداد 12 متغیر بهعنوان پیشرانهای کلیدی به دست آمدند. یافتهها نشان داد؛ پیشرانهای مبلمان شهری مناسب و توزیع بهینه آن، روشنایی مناسب خیابان، آسایش بصری و محیطی، دارای بیشترین اثرگذاریها بوده و در مرکز چرخه علّی پیشرانها نقش مهمی را ایفا میکنند؛ و پیشران وجود خردهفروشی در مسیر و بهرهگیری از فضای سبز مقصد پیکان بسیاری از پیشرانهای بوده است که بیانگر اثرپذیری شدید این پیشرانها از سایر عوامل میباشد. در نتیجه این پژوهش میتوان گفت که با توجه به پیشرانهای بهدستآمده و بهبود وضعیت این پیشرانها، فضاهای باز و عمومی بخش مرکزی شهر ارومیه میتواند به محیطی فعال و راحت جهت ارتقای تعاملات اجتماعی تبدیل شود و موجب سرزندگی و پویای بیشتر در این بخش گردد.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121805_710c234d74aea29d99936d16c6068c5f.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4120260522Futures Studies of the Geopolitics of the South Caucasus: Scenarios and Implications of the Zangezur Corridor Project on the Security and Development of the Islamic Republic of Iranآیندهپژوهی ژئوپلیتیک قفقاز جنوبی: سناریوها و پیامدهای احداث دالان زنگهزور بر امنیت و توسعه جمهوری اسلامی ایران13415412187810.30466/grfs.2025.56495.1148FAمحمود نورانیدانشآموخته دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران0009-0002-2218-5416کاظم ذوقی بارانیدانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران0009-0009-2341-7451Journal Article20250825The South Caucasus region has emerged as one of the world's most sensitive geopolitical and geoeconomic focal points in recent decades. The establishment of the "Zangezur Corridor" as a strategic route connecting Azerbaijan through Armenia to Nakhchivan and Turkey could fundamentally transform the region's political geography. The Islamic Republic of Iran, as a significant regional player with common northwestern borders and historical, economic, and security ties to South Caucasus countries, faces both opportunities and threats from this corridor's activation. This study examines the geopolitical futures of the South Caucasus and analyzes potential scenarios of the Zangezur Corridor's impact on Iran's security and development. Employing a mixed-methods approach (qualitative-quantitative), the research includes documentary analysis and systematic review of academic sources and policy reports (2019-2025) for the qualitative component. The quantitative component utilizes "Scenario Writing Based on Crisis-Uncertainty Matrix" technique to identify key variables and project probable futures through 2035. Data was collected from reputable domestic and international sources, including scholarly articles, reports from international research centers, and statistics from regional organizations. Preliminary findings suggest that the Zangezur Corridor's activation may reduce Iran's access to trans-regional routes and weaken its geopolitical position in certain scenarios. However, through proactive diplomacy and geopolitical flexibility, the corridor could become an opportunity for regional trade development and enhanced economic cooperation. The study concludes by proposing policy recommendations to mitigate threats and maximize opportunities arising from South Caucasus developments.منطقه قفقاز جنوبی در دهههای اخیر به یکی از کانونهای حساس ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی جهان تبدیلشده است. احداث «دالان زنگهزور» بهعنوان یک کریدور استراتژیک که جمهوری آذربایجان را از طریق ارمنستان به نخجوان و ترکیه متصل میکند، میتواند نقشه جغرافیای سیاسی منطقه را دستخوش تغییرات بنیادین نماید. جمهوری اسلامی ایران بهعنوان یکی از بازیگران اصلی منطقه، با مرز مشترک در شمال غرب کشور و پیوندهای تاریخی، اقتصادی و امنیتی با کشورهای قفقاز جنوبی، در معرض فرصتها و تهدیدهای متنوع ناشی از فعالسازی این دالان قرار دارد. این پژوهش با هدف آیندهپژوهی ژئوپلیتیک قفقاز جنوبی و بررسی سناریوهای محتمل اثرگذاری دالان زنگهزور بر امنیت و توسعه ایران انجام شده است. روش تحقیق بهصورت ترکیبی (کیفی–کمی) طراحی گردیده است. در بخش کیفی، تحلیل اسنادی و مرور نظاممند منابع علمی و گزارشهای سیاستی (۲۰۱۹–۲۰۲۵) انجام شده و در بخش کمی، از تکنیک «سناریونویسی مبتنی بر ماتریس بحران - عدم قطعیت» برای شناسایی متغیرهای کلیدی و ترسیم آیندههای محتمل تا افق ۲۰۳۵ استفاده گردیده است. دادهها از منابع معتبر داخلی و خارجی، شامل مقالات علمی، گزارشهای مراکز پژوهشی بینالمللی و آمار رسمی سازمانهای منطقهای گردآوریشدهاند. یافتههای اولیه نشان میدهد که فعال شدن دالان زنگهزور میتواند دسترسی ایران به کریدورهای فرامنطقهای را کاهش داده و جایگاه ژئوپلیتیکی کشور را در برخی سناریوها تضعیف کند؛ درعینحال، با اتخاذ راهبردهای دیپلماسی فعال و انعطافپذیری ژئوپلیتیکی، این دالان میتواند به فرصتی برای توسعه تجارت منطقهای و تقویت همکاریهای اقتصادی بدل شود. مقاله در پایان، مجموعهای از راهکارهای سیاستی برای کاهش تهدیدات و افزایش بهرهوری از فرصتهای ناشی از تحولات قفقاز جنوبی ارائه میدهد.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121878_24523a32ffafa41b3e3c9c527264606c.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4120260522Future studies on tourism development in Yazd province, with emphasis on development driversآینده پژوهی توسعه گردشگری استان یزد با تأکید بر پیشرانهای توسعهای15517012187510.30466/grfs.2025.56680.1166FAحسن حکمت نیااستاد، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران0000-0002-0309-2049Journal Article20251022The main objective of this study is to conduct a futures study on the development of tourism in Yazd province with an emphasis on developmental drivers. By focusing on identifying and analyzing future trends, the research aims to provide a comprehensive framework for strategic decision-making and effective policy-making in the tourism sector of this province. This study is designed with an applied purpose and employs a descriptive-analytical and exploratory approach. Data collection was carried out through both library research and fieldwork. In the library section, reputable scientific sources such as books and scholarly articles were used; for statistical data, approved statistical yearbooks and higher-level documents were consulted; and in the fieldwork section, a researcher-designed questionnaire was employed. The scope of the study is limited to Yazd province. The research population consists of 20 experts and professors in the fields of spatial planning and regional planning, who were purposefully selected. Data analysis was performed quantitatively with a futures studies approach, utilizing MICMAC and Scenario Wizard software. Based on the theories and findings of the present study, tourism is recognized as one of the key pillars of sustainable development and an effective driver for the economic and cultural growth of regions. Statistical analyses show that Yazd province, benefiting from rich historical, cultural, and natural capacities, has experienced a significant growth trend in attracting tourists despite challenges such as the COVID-19 crisis. The continuous development of tourism infrastructure and the identification of key drivers such as infrastructure, tourism branding, tourist-friendly culture, and information technology play a crucial role in guiding the sustainable development path of this industry in the province. The predicted scenarios also emphasize the importance of adopting realistic and sustainable strategies by policymakers to ensure balanced and continuous development.هدف اصلی این پژوهش، آینده پژوهی توسعه گردشگری استان یزد با تأکید بر پیشرانهای توسعهای است که با تمرکز بر شناسایی و تحلیل روندهای آتی، تلاش میکند چارچوبی جامع برای تصمیمگیریهای راهبردی و سیاستگذاریهای موثر در حوزه گردشگری این استان فراهم آورد. این مطالعه با هدف کاربردی طراحی شده و از رویکرد توصیفی-تحلیلی و اکتشافی بهره میبرد. گردآوری دادههای پژوهش به دو طریق کتابخانهای و میدانی صورت گرفته است، بهطوریکه در بخش دادههای کتابخانهای از منابع علمی معتبر نظیر کتاب و مقالات علمی، در بخش دادههای آمار از سالنامههای آماری مصوب و اسناد فرادست و در بخش میدانی نیز از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. محدوده موردمطالعه در این پژوهش استان یزد میباشد. جامعه آماری پژوهش 20 نفر از نخبگان و اساتید حوزه آمایش سرزمین و برنامهریزی منطقهای میباشد که به صورت هدفمند انتخاب شدهاند. تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش به صورت کمی و با رویکرد آیندهپژوهی و با استفاده از نرمافزارهای MICMAC و Scenario Wizard صورت گرفته است. بر اساس نظریهها و یافتههای پژوهش حاضر، گردشگری به عنوان یکی از ارکان کلیدی توسعه پایدار و محرکی مؤثر برای رشد اقتصادی و فرهنگی مناطق شناخته شده است. نتایج تحلیلهای آماری نشان میدهد که استان یزد، با بهرهمندی از ظرفیتهای غنی تاریخی، فرهنگی و طبیعی، علیرغم چالشهایی مانند بحران کرونا، روند رو به رشد قابل توجهی را در جذب گردشگران تجربه کرده است. توسعه مستمر زیرساختهای گردشگری و شناسایی پیشرانهای کلیدی همچون زیرساختها، برند گردشگری، فرهنگ گردشگرپذیری و فناوری اطلاعات، نقش بسزایی در هدایت مسیر توسعه پایدار این صنعت در استان ایفا میکنند. سناریوهای پیشبینی شده نیز بر اهمیت اتخاذ راهبردهای واقعبینانه و پایدار توسط سیاستگذاران تأکید دارند تا بتوانند توسعه متوازن و مستمری را تضمین کنند.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121875_648403524febb8abaa5cf0a4f6220505.pdf