دانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4220260823Analysis of the security foundations of the water crisis issue in the Gavkhoni Watershedتحلیل بنیادهای امنیتی مسئله بحران آب در حوضه آبریز گاوخونی12112194610.30466/grfs.2026.56467.1145FAاسماعیل دهقانگروه آموزشی جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.0009-0007-9877-1776زکیه آفتابیگروه آموزشی جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.0000-0002-1863-2773مراد کاویانی راددانشیار گروه آموزشی جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.0000-0001-8329-8444حسین ربیعیدانشیار گروه آموزشی جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.0000-0002-6958-2761Journal Article20250814Population growth, agricultural development, and rapid urbanization, accompanied by climate change and increased demand for water resources, have seriously challenged the security and equitable access to water resources. In recent decades, the Central Plateau basin and especially the Gavkhoni watershed have experienced a water scarcity crisis. This crisis has disrupted economic activities and ecosystem sustainability while generating tensions among stakeholders, leading to the securitization of water issues in this basin. This study, employing a descriptive-analytical approach and a systemic perspective, examines the securitization of the water crisis in the Gavkhoni watershed. Required data were collected through library research and field methods, including interviews and questionnaires, then analyzed using the MICMAC, Scenario Wizard, and Vensim software. Findings indicate that key factors influencing the securitization of the water crisis in this basin include: equity in water allocation, the influence of Isfahan province officials at the national level, inter-provincial competition, the role of foreign security services, multiple water transfer projects from the Kohrang source, agricultural productivity rates, and the impact of national media on the analysis of regional water issues. The results show that the securitization status of the water crisis in the Gavkhoni watershed, at 30.43%, is on the verge of a critical situation. The most likely scenario identified is the "convergence of competitive interests and water scarcity," highlighting the need for special attention in management and policymaking. This study, due to the combination of quantitative and qualitative methods and its focus on the future status of the watershed, provides a novel perspective for policymakers and planners for the sustainable management of water resources.رشد جمعیت، توسعه کشاورزی و شهرنشینی شتابان همراه با تغییرات اقلیمی و افزایش تقاضا برای منابع آب، امنیت و دسترسی عادلانه به منابع آبی را با چالش جدی مواجه کرده است. در دهههای اخیر حوضه آبریز فلات مرکزی و بهویژه حوضه آبریز گاوخونی دچار بحران کم آبی شدهاند. این بحران، فعالیتهای اقتصادی و پایداری زیستبومها را مختل و تنشهایی بین ذینفعان ایجاد کرده است که به امنیتی شدن موضوع آب در این حوضه منجر شده است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد سیستمی، به بررسی امنیتی شدن بحران آب در حوضه آبریز گاوخونی میپردازد. دادههای موردنیاز پژوهش از طریق مطالعات کتابخانهای و روشهای میدانی شامل مصاحبه و پرسشنامه جمعآوریشده و با استفاده از نرمافزارهای MicMac، Scenario Wizar و Vensim تحلیلشدهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد عوامل کلیدی مؤثر در امنیتی شدن بحران آب در این حوضه؛ عدالت در تخصیص منابع آب، نفوذ مدیران استان اصفهان در سطح ملی، رقابتهای استانی، نقش سرویسهای امنیتی خارجی، طرحهای متعدد انتقال آب از سرچشمه کوهرنگ، نرخ بهرهوری محصولات کشاورزی و تأثیر رسانههای ملی بر تحلیل مسائل آب منطقه، هستند. نتایج پژوهش نشان داد؛ وضعیت امنیتی شدن بحران آب در حوضه گاوخونی با 30.43 درصد در آستانه بحران قرار دارد. سناریو، «تلاقی منافع رقابتی و کمبود آب» محتملترین سناریو آینده این حوضه شناساییشده است. این مطالعه بهدلیل ترکیب روشهای کمی و کیفی و تمرکز بر وضعیت آینده حوضه، دیدگاه نوینی برای سیاستگذاران و برنامهریزان جهت مدیریت پایدار منابع آب ارائه میدهد.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121946_66247c42c7bf70ada8651d1de9c0a58b.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4220260823Identifying key drivers of urban livability in Torghabeh: A foresight-based studyسنجش پیشرانهای کلیدی مؤثر بر ارتقاء زیستپذیری در شهر طرقبه با رویکرد آیندهپژوهی224212194710.30466/grfs.2025.56496.1149FAعلی طاهبازنیاکارشناسی ارشد، مؤسسه آموزش عالی بینالود، مشهد، مشهد، ایران0009-0005-7849-1430مسعود داوری نژاد مقدماستادیار، مؤسسه آموزش عالی بینالود، مشهد، مشهد، ایران0009-0006-5582-851Xنگار حسینیاناستادیار، مؤسسه آموزش عالی بینالود، مشهد، مشهد، ایران0000-0002-4271-7259Journal Article20250909Livability is a central concept in urban planning, addressing both the subjective and objective dimensions of urban settlements. It has gained significant attention from urban designers across all aspects of city development and planning processes. This study aims to identify and assess the key drivers influencing the future prospects of livability in Torghabeh city. A descriptive–analytical and applied research design was employed, with a researcher-developed questionnaire serving as the primary data collection instrument. The study population comprised 30 participants, including specialists, executive officials, and university faculty members with expertise in urban management and planning, urban design, sociology, and environmental studies at both the county and provincial levels. For analyzing and evaluating the data, futures studies tools, namely MICMAC and Scenario Wizard, were utilized. The results indicate that, among the 25 projected scenarios generated by Scenario Wizard, 12 scenarios (48%) correspond to critical conditions, 8 scenarios (32%) correspond to favorable conditions, and 5 scenarios (20%) correspond to static conditions. These findings suggest that critical scenarios dominate compared to favorable and static scenarios, indicating a higher likelihood of negative (critical) events relative to positive (favorable) outcomes.زیستپذیری بهعنوان مفهومی محوری در برنامهریزی شهری مطرح است و با تمامی جنبههای ذهنی و عینی سکونتگاههای شهری سروکار دارد، بهطوریکه در تمام ابعاد شهری و فرآیندهای برنامهریزی موردتوجه طراحان و برنامهریزان قرارگرفته است. هدف این پژوهش، شناسایی و سنجش پیشرانهای کلیدی مؤثر بر چشمانداز آتی زیستپذیری شهر طرقبه میباشد. روش تحقیق حاضر توصیفی- تحلیلی و کاربردی است و ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بوده است. جامعه آماری شامل ۳۰ نفر از متخصصان، مسئولان اجرایی و اساتید دانشگاهی مرتبط با مدیریت و برنامهریزی شهری، شهرسازی، جامعهشناسی و محیطزیست در سطح شهرستان و استان بوده است. برای سنجش و تحلیل اطلاعات از نرمافزارهای آیندهپژوهی شامل MICMAC و Scenario Wizard استفاده گردیده است. یافتهها نشان میدهد که از میان ۲۵ وضعیت پیشبینیشده در محیط نرمافزار Scenario Wizard، ۱۲ وضعیت (۴۸ درصد) در شرایط بحرانی، ۸ وضعیت (۳۲ درصد) در شرایط مطلوب و ۵ وضعیت (۲۰ درصد) در شرایط ایستا قرار دارند که بر این اساس وضعیت بحرانی سهم بیشتری نسبت به وضعیتهای مطلوب و ایستا دارد و احتمال وقوع رخدادهای منفی (بحرانی) بیشتر از رخدادهای مثبت (مطلوب) برآورد شده است.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121947_166da52eaab34a8eb8c640126d854e54.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4220260823Identifying tourism drivers in Qom province and scenario development with a future studies approachارزیابی و اولویتبندی جاذبههای گردشگری در راستای توسعه اقتصادی استان قم با رویکرد آیندهپژوهی436012194810.30466/grfs.2025.56502.1150FAمحمدرضا فلاحدانشیار گروه گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه حضرت معصومه (س) قم، قم، ایران0000-0003-2889-8492امین عارفیاستادیار گروه گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه حضرت معصومه (س) قم، قم، ایران0009-0001-2020-8832علی اصغر نجف پورکارشناسی ارشد هنر اسلامی، مدرس مدعو دانشگاه حضرت معصومه (س) و کارشناس اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی استان قم، قم، ایران0009-0002-1291-2050Journal Article20250827The emergence of new technologies has introduced dynamism and complexity into the social sphere, particularly in defining and shaping tourism and attractions based on people's preferences and needs. In this context, the primary objective of this study is to identify the key drivers of tourism in Qom Province and develop future scenarios using a futures studies approach<strong>.</strong> This research is applied in terms of purpose and descriptive in nature, employing a mixed-methods approach. The participants in the qualitative and quantitative phases included experts, university professors, tourism professionals with at least five years of relevant experience, and officials from executive bodies responsible for tourism affairs. In the qualitative phase, theoretical saturation was achieved through purposive sampling and interviews with 25 individuals. In the quantitative phase, prioritization was conducted by distributing questionnaires among 46 participants. For data analysis, a Futures studies approach was used in the qualitative phase, while the mean method was applied in the quantitative phase. The research findings indicate that when developing tourism attraction scenarios for Qom Province, two key drivers must be considered: (1) generational and lifestyle changes versus generational and lifestyle stability and (2) preference for historical and religious sites versus attraction to natural and modern attractions. These contrasting dynamics play a crucial role in shaping future tourism development strategies for the region. Based on the findings of this study, scenarios were identified and labeled as plausible future scenarios for Qom's tourism attractions.ظهور فناوریهای نوین باعث پویایی و پیچیدگی فضای اجتماعی بهخصوص در زمینه تعیین و تبیین گردشگری و جاذبههای بر اساس سلایق و نیازهای آن شده است. در این راستا، هدف اصلی این مطالعه شناسایی پیشرانهای گردشگری استان قم و سناریوسازی با رویکرد آیندهپژوهی است. تحقیق حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازلحاظ ماهیت و روش توصیفی است و با توجه به ماهیت آن رویکردی آمیخته دارد. جامعه مشارکتکنندگان این طرح در مرحله کیفی و کمی شامل خبرگان، اساتید دانشگاهی، فعالان حوزه گردشگری با حداقل پنج سال سابقه مفید و درنهایت مسئولان دستگاههای اجرایی متولی امور گردشگری بوده که در مرحله کیفی با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند و با مصاحبه با 25 نفر اشباع نظری و در مرحله کمی با توزیع پرسشنامه بین 46 نفر اولویتبندی انجام شد. در این تحقیق برای تجزیهوتحلیل یافتهها در مرحله کیفی از رویکرد آیندهپژوهی و در مرحله دوم با روش میانگین استفادهشده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که برای تدوین سناریوهای جاذبههای گردشگری استان قم باید دو پیشران «تغییرات نسلی و سبک زندگی در مقابل ثبات نسلی و سبک زندگی» و «گرایش به آثار تاریخی و مذهبی در مقابل گرایش به آثار طبیعی و جدید» مدنظر قرار گیرد. بر اساس یافتههای این طرح سناریوهایی مانند اصالت در ریشه، تمایل به ریشه، آشوب در ریشه و درنهایت تغییر در ریشه بهعنوان سناریوهای محتمل برای جاذبههای گردشگری قم محتمل و برچسبگذاری گردید.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121948_75e6ffbefdd68b52f995561bef74f3a6.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4220260823Identifying the risks facing seniors in silver tourismبازشناسی مخاطرات پیشروی سالمندان در گردشگری نقرهای617612194910.30466/grfs.2026.56513.1151FAزهرا راجیگروه سیاستگذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0002-1840-2214Journal Article20250904Silver tourism is a significant and rapidly growing branch of tourism that has drawn considerable attention from policymakers, planners and others through the promotion of "tourism for all." This branch specifically emphasizes providing seniors with accessible, safe, and enjoyable travel experiences tailored to their needs and limitations. Achieving safe silver tourism requires the identification of potential risks prior to planning and undertaking trips, allowing for proactive measures to ensure well-being throughout the journey. This study employs a qualitative approach, conducting semi-structured interviews with 21 experts in aging and tourism. Data were systematically analyzed using thematic analysis supported by ATLAS.ti software. The findings reveal that seniors encounter a diverse range of risks during travel, which can be categorized into physical, psychological, security and legal, infrastructural, and economic risks. To mitigate these challenges, practical and actionable recommendations are proposed to guide planners, policymakers, and organizers in designing safe and optimized travel routes, activities, and services. Suggested strategies include organizing recreational activities with appropriate supervision and scheduling by the Ministry of Sport and Youth, offering specialized travel insurance packages covering accidents, illnesses, and property damage by the Ministry of Cooperatives, Labour, and Social Welfare in coordination with the Central Insurance of Iran. Implementing these measures aims to enhance seniors’ safety, satisfaction, and overall travel experience, fostering sustainable, inclusive, and age-friendly tourism. This study highlights the critical importance of proactive risk assessment and strategic planning in ensuring that older adults can enjoy secure, accessible, and fulfilling travel experiences.گردشگری نقرهای یکی از شاخههای پراهمیت گردشگری است که با نفوذ و تحکیم گفتمان گردشگری برای همه توجه سیاستگذاران و برنامهریزان را به خود معطوف ساخته است. این شاخه از گردشگری بر دسترسپذیری به سفر و گردشگری برای سالمندان بهنحوی ایمن تأکید دارد و هدف آن ایجاد تجربهای ایمن، سهل و لذتبخش برای سالمندان است. یکی از راهکارهای تحقق گردشگری نقرهای بهنحوی ایمن، شناسایی نقاط خطر پیش از برنامهریزی برای سفر و آغاز سفرها است. بدین منظور در پژوهش حاضر تلاش شده است با اتکا به روش کیفی و ابزار مصاحبۀ نیمهساختار یافته با 21 تن از متخصصین حوزۀ سالمندی و گردشگری، به بازشناسی این نقاط خطر پرداخته شود. دادهها در بازۀ زمانی تیر تا مردادماه 1404 گردآوری شدند. بهمنظور تحلیل دادهها نیز از روش تحلیل مضمون و نرمافزار اطلس تیآی بهره گرفتهشده است. نتایج حاصل از تحلیل دادهها گویای آن هستند که سالمندان در طول سفر با مجموعهای از مخاطرات مواجهاند که میتوان آنها را ذیل مقولاتی از قبیل مخاطرات جسمانی، روانشناختی، امنیتی و قانونی، زیرساختی و اقتصادی ساماندهی کرد. در ادامه بهمنظور برونرفت از مخاطرات نامبرده به ارائۀ پیشنهادهایی کاربردی و عملیاتی ارائه پرداختهشده است که میتواند راهنمای برنامهریزان و مجریان تورهای سالمندان برای طراحی مسیرها، فعالیتها و خدمات ایمن و بهینه باشد. راهبرد طراحی فعالیتهای تفریحی ایمن، با نظارت و زمانبندی مناسب از سوی وزارت ورزش و جوانان، ارائه بستههای بیمه سفر ویژه سالمندان با پوشش حوادث، بیماری و خسارت اموال از سوی وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی و همچنین بیمۀ مرکزی از جمله پیشنهادهای ارائهشده در پژوهش حاضر است.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121949_c2c78ca021734c171ea82ab9785633ae.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4220260823A critical inquiry into the possibility of transcending the nation-state orderکاوشی انتقادی در امکان عبور از نظم دولت – ملت779712195010.30466/grfs.2026.56575.1158FAساجد بهرامی جافگروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران0000-0003-3616-9433Journal Article20250923An analysis of global transformations reveals that the nation-state order, once the self-evident framework for political organization, is undergoing profound conceptual and institutional erosion in the face of environmental crises, technological breakthroughs, and shifting identities. In this context, the nation-state emerges as a historical construct grappling with mounting challenges. Its foundational pillars, rigid territoriality, homogeneous identity, and absolute sovereignty no longer suffice for the effective organization of political order. Globalization, the fluidity of communication, and the rise of transnational subjects have inaugurated new horizons of political coexistence, necessitating a fundamental rethinking of power, territory, and belonging. Nevertheless, moving beyond the nation-state remains a gradual, multi-layered, and exceedingly complex endeavor, fraught with the risks of instability and the emergence of new forms of authoritarianism. Global experience suggests that without establishing novel frameworks of legitimacy and reconstructing political concepts, the dismantling of the nation-state could lead to perilous institutional voids. Consequently, the critique of and transition from the Westphalian order require a creative political imagination, conceptual prudence, and a theoretical commitment to reconfiguring the nexus of humanity, space, and power within more open and participatory frameworks. Only then can new political formations move beyond the reproduction of violence and discrimination to offer possibilities for human solidarity, global justice, and environmental sustainability.واکاوی دگردیسیهای حاکم بر سپهر بینالملل مبین آن است که انگارهی دولت-ملت در مقامِ چارچوب سنتی انتظامبخش سیاسی، تحت تأثیرِ تکانههای اقلیمی، جهشهای فناورانه و بازتعریف تعلقاتِ هویتی، با فرسایش ساختاری و استهلاک نهادی مواجه گردیده است. بر این مبنا، ماهیت برساختهی نظمِ تاریخی مزبور در تلاقی با چالشهای نوپدید آشکار گشته و کارآمدی ارکانِ پیشین آن، مشتمل بر قطعیت مرزی، همگنی هویتی و تفوق حاکمیتی، در مسیر ساماندهی مطلوب زیست جمعی مخدوش به نظر میرسد. همچنین، غلبهی جریانهای سیال ارتباطی و تکوین سوژههایِ فراملی، بازنگری رادیکال در گرهگاههای قدرت، سرزمین و تعلق را ناگزیر ساخته و عبور از الگوی وستفالیایی را به فرآیندی چندوجهی بدل نموده است که بهطور همزمان پتانسیل بروز بیثباتی و بازتولید سویههای نوین اقتدارگرایی را در بطن خود دارد. بهموجب آن، پیافکنی الگوهای مشروعیت بخش جایگزین جهت ممانعت از ایجاد گسستهای مخرب سیاسی، محتاج عزم نظری منسجم و تخیل سیاسی جهت بازآراییِ پیوند میان انسان و فضا در قالبی مشارکتی است، بهگونهای که صورتبندیهای نوین قدرت، بهجای استمرار الگوهایِ تبعیضآمیز، موجد امکاناتی برای همبستگی جهانی و پایداری محیطی گردند.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121950_28ffcd300dd7172068eca8b32827b3fc.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4220260823Identifying the drivers of the cadastral process of agricultural lands in Iranشناسایی پیشرانهای فرایند حدنگاری (کاداستر) اراضی کشاورزی در ایران9811912195110.30466/grfs.2025.56583.1159FAحسین کریم زادهدانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0003-0994-0536محمد ظاهریدانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0009-0004-2273-7721اکبر اصغری زمانیاستاد گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0003-1773-4513ابوافضل حسینجانیدانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0009-0001-1553-6575Journal Article20250926Cadastral systems for agricultural land are considered a fundamental tool for land management and sustainable development, as they enhance ownership transparency, reduce legal disputes, and improve agricultural productivity. However, challenges such as a lack of accurate data, outdated legislation, and administrative complexities have hindered their full implementation in Iran. This study aims to identify key driving forces and analyze potential future scenarios of cadastral systems through a futures studies approach. The research employed the cross-impact matrix method using MICMAC software to explore interdependencies among variables. A mixed-methods design was adopted, combining quantitative and qualitative data through questionnaires, interviews, and field observations. The statistical population included experts in agriculture, natural resources, geography, and information technology, selected purposefully. Validity of the instruments was ensured using the Delphi method and expert reviews, while reliability was strengthened by carefully choosing specialized respondents. The findings reveal that the driving forces influencing cadastral systems can be categorized into four dimensions: technological, institutional-legal, socio-economic, and environmental. Variables such as “ownership transparency,” “institutional coordination,” “advancement of spatial technologies,” and “investment in digital infrastructure” were identified as having both high influence and high sensitivity. Accordingly, the successful implementation of cadastral systems depends on the adoption of innovative technologies, legal reforms, active social participation, institutional collaboration, and leveraging economic benefits for sustainable development. The results highlight that cadastral systems are not merely technical tools but multidimensional governance mechanisms requiring simultaneous attention to technological, legal, social, institutional, and economic aspects in order to ensure their effectiveness in the agricultural sector.کاداستر اراضی کشاورزی یکی از ابزارهای کلیدی در مدیریت زمین و توسعه پایدار است که میتواند موجب شفافسازی مالکیت، کاهش تعارضات حقوقی و بهبود بهرهوری در بخش کشاورزی شود. چالشهایی همچون نبود دادههای دقیق، ضعف قوانین و پیچیدگیهای اداری مانع تحقق کامل این نظام در ایران هستند. در این پژوهش با هدف شناسایی پیشرانهای کلیدی و تحلیل آیندههای محتمل کاداستر، از رویکرد آیندهپژوهی و ابزار «ماتریس تأثیرات متقاطع» در نرمافزار MICMAC بهره گرفته شد. رویکرد تحقیق آمیخته بوده و با ترکیب دادههای کمی و کیفی و استفاده از پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده انجامشده است. جامعه آماری شامل متخصصان حوزههای کشاورزی، منابع طبیعی، جغرافیا و فناوری اطلاعات بود که بهصورت هدفمند انتخاب شدند. روایی ابزار با روش دلفی و نظر خبرگان و پایایی آن با انتخاب دقیق مشارکتکنندگان تأیید شد. نتایج نشان داد که پیشرانهای اثرگذار بر نظام کاداستر در چهار دسته اصلی جای میگیرند: فناورانه، نهادی-حقوقی، اقتصادی-اجتماعی و زیستمحیطی. متغیرهایی نظیر «شفافیت مالکیت»، «هماهنگی نهادی»، «پیشرفت فناوریهای مکانی» و «سرمایهگذاری در زیرساختهای دیجیتال» بیشترین قدرت اثرگذاری و حساسیت را دارند. بر این اساس، موفقیت اجرای کاداستر در گرو توسعه فناوریهای نوین، اصلاح چارچوبهای حقوقی، افزایش مشارکت اجتماعی، همکاری نهادی و بهرهگیری از مزایای اقتصادی آن است. یافتهها بیانگر آن است که کاداستر صرفاً یک ابزار فنی نیست، بلکه سامانهای چندبعدی است که تحقق آن نیازمند توجه همزمان به ابعاد مختلف حکمرانی زمین میباشد.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121951_ad17c11d66f7c5395f28815170aa3f3c.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4220260823Assessment of the key agricultural land-use change drivers and their impact on rural communities: A case study of the central district of Urmia, Iranبررسی عوامل کلیدی تغییر کاربری اراضی کشاورزی و اثرات آن بر مناطق روستایی مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان ارومیه12014112181910.30466/grfs.2025.56682.1168FAشکوفه محمدزاده قورمیکدانشآموخته کارشناسی ارشد برنامهریزی آمایش سرزمین، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.ایوب منوچهریاستادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.0000-0002-1930-0367حسن حیدریدانشیار آب و هواشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.0000-0003-3099-3798Journal Article20251026Land-use change in agricultural areas is accelerating, leading to significant transformations in rural settlements. The purpose of this study is to identify and analyze the factors influencing agricultural land-use change and to examine its consequences in rural regions. The research method is descriptive–analytical. Data were collected through both library and field methods using a researcher-made questionnaire. A total of 278 questionnaires were completed. The results indicated that among economic factors, brokerage activities in agricultural product markets and the lack of bank support for the agricultural sector had the greatest impact on land-use change. Among social factors, the desire for a more comfortable lifestyle and the migration of young people to cities were the most influential. Regarding environmental factors, fear of damage caused by natural phenomena and decreased rainfall were identified as key components. In the legal dimension, the absence of effective legislation and weak supervision by governmental institutions played a decisive role. Findings revealed that the legal factor, with a mean score of 4.81, and the economic factor, with a mean score of 4.80, had the greatest influence on agricultural land-use change. The results also showed that land-use change in agricultural areas has multiple economic, social, and environmental consequences, including an increase in land prices and speculative trading, loss of rural customs and traditions, the spread of social disorders, reduced biodiversity, and fragmentation of agricultural lands. Overall, it can be concluded that weak legal frameworks, economic pressures, and social factors are the main drivers of agricultural land-use change. Controlling this trend requires reforming legal and economic policies, strengthening financial support for farmers, and raising public awareness about the economic and environmental value of agricultural lands.تغییر کاربری در اراضی کشاورزی در حال گسترش میباشد و این تغییرات موجب تحولات عظیمی در سکونتگاههای روستایی شده است. هدف از این پژوهش، شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی و بررسی پیامدهای ناشی از آن در نواحی روستایی است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی میباشد. جمعآوری اطلاعات بهصورت کتابخانهای و میدانی با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته انجام شده است. تعداد پرسشنامهها 278 عدد میباشد. نتایج نشان داد که در میان عوامل اقتصادی، دلالبازی در بازار محصولات کشاورزی و عدم حمایت بانکها از بخش کشاورزی بیشترین تأثیر را بر تغییر کاربری داشتهاند. در بین عوامل اجتماعی، تمایل به زندگی مرفهتر و مهاجرت جوانان به شهر و در میان عوامل محیطی، ترس از خسارت ناشی از پدیدههای طبیعی و کاهش بارندگی از مهمترین مؤلفههای مؤثر بودهاند. در بُعد حقوقی نیز نبود قانون کارآمد و ضعف نظارت نهادهای دولتی نقش تعیینکنندهای داشته است. یافتهها بیانگر آن است که عامل حقوقی با میانگین 4.81 و عامل اقتصادی با میانگین 4.80 بیشترین تأثیر را در تغییر کاربری اراضی داشتهاند. همچنین نتایج نشان داد که تغییر کاربری اراضی کشاورزی پیامدهای متعددی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی به همراه داشته است؛ از جمله افزایش قیمت زمین و بورسبازی اراضی، از بین رفتن آدابورسوم روستایی، گسترش ناهنجاریهای اجتماعی، کاهش تنوع زیستی و تخریب یکپارچگی اراضی. در مجموع، میتوان گفت که ضعف قوانین، فشارهای اقتصادی و عوامل اجتماعی، زمینهساز اصلی تغییر کاربری اراضی کشاورزی هستند و کنترل این روند مستلزم اصلاح سیاستهای حقوقی و اقتصادی، تقویت حمایتهای مالی از کشاورزان و افزایش آگاهی عمومی نسبت به ارزشهای اقتصادی و زیستمحیطی زمینهای کشاورزی است.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121819_8c58987ca2591c409b5b777d1ed6bbb3.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4220260823Strategic analysis of the sponge city for zoning areas susceptible to green infrastructure development in Zanjan cityتحلیل راهبردی رویکرد شهر اسفنجی برای پهنهبندی مناطق مستعد توسعه زیرساختهای سبز در شهر زنجان14215712180710.30466/grfs.2025.56763.1174FAمجید حضرتیدانشجوی دکترای جغرافیا و برنامهریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0009-0005-5292-2589محمد تقی حیدریدانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0000-0003-4359-8850Journal Article20251112The sponge city approach, as a new paradigm in sustainable surface water management, is a strategic response to the challenges arising from accelerated urban development and changes in the natural hydrological cycle. The present study is a descriptive-analytical study following a strategic analysis of the sponge city approach for zoning areas susceptible to green infrastructure development in the city of Zanjan. The research indicators are in two categories: objective statistical data that were extracted and analyzed in the form of a map, and GIS analyses. The second is subjective data in the form of sponge city components, including 4 welfare-cultural components: supporting, regulating the city ecosystem, and productive. For data analysis, the fuzzy overlap technique in the GIS environment, the one-sample T-test with SPSS software and the Structural Equation Modeling with SmartPLS software were used. The research findings show that 40% of the city area (mainly in the southern and southwestern regions) is located in areas with high and very high priority for flooding. These critical areas are mainly characterized by a slope of less than 5 percent, a high density of hard tissue (more than 60%), and a distance of more than 500 meters from the main waterways. Thus, the concentration of critical flood hotspots is in the southern and southwestern regions of the city. Also, the production components with a coefficient of 36.83 and the support components with a coefficient of 41.32 are in a relatively favorable state. On the other hand, according to the structural equation model analysis, the welfare-cultural component with a path coefficient of 3.356 has the largest contribution to explaining the sponge city in Zanjan. Overall, realizing a sponge city in Zanjan requires a serious determination to transform integrated surface water management, redesign urban spaces based on permeability patterns, and combine technical solutions with improving cultural-welfare indicators.رویکرد شهر اسفنجی بهعنوان پارادایمی نوین در مدیریت پایدار آبهای سطحی، پاسخی راهبردی به چالشهای ناشی از توسعه شهری شتابان و تغییر چرخه هیدرولوژیکی طبیعی است. این رویکرد با بهرهگیری از زیرساختهای سبز-آبی و راهحلهای طبیعتمحور، تقویت تابآوری شهری در برابر سیلاب و آبگرفتگی، به بهبود کیفیت زندگی شهروندان و حفظ سلامت اکوسیستمهای شهری منجر میشود. پژوهش حاضر با روش، توصیفی–تحلیلی به بررسی و تحلیل راهبردی رویکرد شهر اسفنجی برای پهنهبندی مناطق مستعد توسعه زیرساختهای سبز در شهر زنجان پرداخته است. شاخصهای تحقیق در دودسته، دادههای آماری عینی که در قالب تحلیلهای GIS بهصورت نقشه استخراج و تحلیل گردید. دوم دادههای ذهنی در قالب مؤلفههای شهر اسفنجی شامل 4 مؤلفه رفاهی-فرهنگی؛ حمایتی؛ تنظیمکننده اکوسیستم شهر؛ و تولیدی میباشد. برای تحلیل دادهها از تکنیک همپوشانی فازی در محیط GIS و آزمون تکنمونهای T با نرمافزار SPSS و مدل معادلات ساختاری با نرمافزار SmartPLS استفاده شد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که ۴۰ درصد از مساحت شهر (عمدتاً در مناطق جنوبی و جنوبغربی) در پهنههای با اولویت بالا و بسیار بالا برای آبگرفتگی قرار دارند. این مناطق بحرانی عمدتاً با شیب کمتر از ۵ درصد، تراکم بالای بافت سخت (بیش از ۶۰٪) و فاصله بیش از ۵۰۰ متر از مسیلهای اصلی مشخص میشوند. بدینترتیب، تمرکز کانونهای بحرانی آبگرفتگی در مناطق جنوبی و جنوبغربی شهر است. همچنین، مؤلفههای تولیدی با ضریب 36.83 و حمایتی با ضریب 41.32 در وضعیت نسبتاً مطلوبی قرار دارند، از طرفی، طبق تحلیل مدل معادلات ساختاری، مؤلفه رفاهی-فرهنگی با ضریب مسیر 3.356 بیشترین سهم را در تبیین شهر اسفنجی در زنجان دارد. در مجموع، تحقق شهر اسفنجی در زنجان نیازمند عزمی جدی برای تحول در مدیریت یکپارچه آبهای سطحی، بازطراحی فضاهای شهری بر اساس الگوهای نفوذپذیری و تلفیق راهکارهای فنی با ارتقای شاخصهای فرهنگی-رفاهی است.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121807_6ddf271962f9d8726006eee5cfc28855.pdfدانشگاه ارومیهجغرافیا و آینده پژوهی منطقهای2981-118X4220260823Requirements of a bicycle-oriented city: investigating opportunities and challenges in the city of Bonabملزومات شهر دوچرخه: بررسی فرصتها و چالشها در شهر بناب15817412188010.30466/grfs.2026.56821.1179FAعطاءاله زرفشاناستادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران0000-0003-4371-6415Journal Article20251128This study aims to identify the opportunities and challenges of developing urban cycling in Bonab, employing a qualitative approach and the thematic analysis method of Braun and Clarke. The statistical population consisted of experts and specialists in the fields of urban planning, transportation, and traffic management in Bonab, from whom 12 participants were selected through purposive and snowball sampling. Data were collected through in-depth semi-structured interviews lasting between 40 and 55 minutes and were analyzed after theoretical saturation was reached in the tenth interview. The systematic coding process led to the extraction of basic themes, which were organized into 17 themes and ultimately classified into five overarching themes: challenges related to physical and service infrastructure, deficiencies in urban governance and policymaking, challenges arising from social culture and negative public attitudes, local capacities and development opportunities, and the economic capabilities and developmental benefits of cycling. The findings indicate that the development of cycling in Bonab is a complex three-dimensional equation whose success requires simultaneous constructive interaction among physical, institutional, and cultural dimensions, none of which is sufficient on its own. Furthermore, Bonab is an opportunity-oriented city endowed with natural advantages, social motivations, technological opportunities, and strong potential for citizen participation, making the realization of a bicycle-oriented city not only feasible but also essential.این پژوهش با هدف شناسایی فرصتها و چالشهای توسعه دوچرخهسواری شهری در بناب، از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون براون و کلارک بهره گرفت. جامعه آماری را خبرگان و صاحبنظران حوزههای برنامهریزی شهری، حملونقل و مدیریت ترافیک در شهر بناب تشکیل دادند که 12 نفر از طریق نمونهگیری هدفمند و گلولهبرفی انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با مدت 40 تا 55 دقیقه جمعآوری و پس از رسیدن به اشباع نظری در مصاحبه دهم، تحلیل شدند. فرآیند کدگذاری نظامیافته منجر به استخراج مضامین پایه گردید که در قالب 17 مضمون سازماندهنده و نهایتاً پنج مضمون فراگیر اصلی طبقهبندی شدند: چالشهای زیرساختهای کالبدی و خدماتی، کاستیهای حکمرانی و سیاستگذاری شهری، چالشهای فرهنگ اجتماعی و نگرشهای منفی عمومی، ظرفیتهای بومی و فرصتهای توسعه و قابلیتهای اقتصادی و مزایای توسعهای دوچرخهسواری. یافتهها نشان داد که توسعه دوچرخهسواری در بناب یک معادله پیچیده سهمتغیره است که موفقیت آن مستلزم تعامل سازنده همزمان میان ابعاد کالبدی، نهادی و فرهنگی است و هیچیک از این ابعاد به تنهایی کافی نیستند. علاوهبر این، بناب یک شهر فرصتمحور است که از مزیتهای طبیعی، انگیزههای اجتماعی، فرصتهای فناوری و پتانسیل مشارکت شهروندی برای تحقق شهر دوچرخهمحور برخوردار است، بهطوریکه این تحول نه تنها امکانپذیر، بلکه ضروری است.https://grfs.urmia.ac.ir/article_121880_7ca95afa785bca9e423403a62755a290.pdf